Deze juli wordt Digidentity 18. In de meeste Europese landen is dat de leeftijd waarop je juridisch erkend wordt als volwassene, het moment waarop je identiteit volledig meetelt. Voor een bedrijf dat die 18 jaar heeft besteed aan het helpen van mensen om te bewijzen wie ze zijn, is dat geen moment om zo maar voorbij te laten gaan. Tijd om terug te kijken op wat er veranderd is in onze sector en wat de volgende fase van ons vraagt.
Vertrouwen stond altijd centraal
Toen Digidentity in 2008 begon, was digitale identiteitsverificatie een nicheprobleem. De meeste organisaties vertrouwden nog op fysieke documenten en controles op locatie. Het idee dat je iemands identiteit op afstand kon verifiëren, met hetzelfde zekerheidsniveau als bij een persoonlijke controle, werd met scepsis ontvangen. Achttien jaar later is de technologie enorm vooruitgegaan, maar vertrouwen blijft de centrale vraag.
Wat er de afgelopen 18 jaar veranderd is
Als we terugkijken op hoe onze sector zich heeft ontwikkeld, vallen drie verschuivingen op.
1. Identiteit verschoof van backoffice naar voordeur.
In 2008 was identiteitsverificatie iets dat pas gebeurde nadat een klant al had besloten zich aan te melden. Het was een compliancestap, weggestopt in onboardingprocessen, getolereerd maar niet gewaardeerd. Toen we de technologie achter DigiD bouwden, het digitale identiteitssysteem van de Nederlandse overheid dat inmiddels door 17 miljoen burgers wordt gebruikt, werd die verschuiving tastbaar. Identiteit was niet langer een formaliteit ergens in een proces. Vandaag is de identiteitscontrole vaak de eerste echte interactie die iemand heeft met een organisatie. Het zet de toon voor de hele relatie. Bedrijven die het als een vinkje behandelen, verliezen klanten aan bedrijven die het zien als een moment van vertrouwen.
2. Regelgeving nam de leiding.
Jarenlang liep de technologie voor op de regels. Voorlopers in digitale identiteit opereerden in grijze gebieden en bouwden oplossingen in de hoop dat de kaders zouden volgen. Toen wij in 2011 Qualified Cloud Signing introduceerden, bestond er nog geen standaard voor. Het Europees Comité voor Normalisatie (CEN) benaderde ons later om ons product te gebruiken als basis voor de sectorstandaard. Een veelzeggend voorbeeld van hoe het toen werkte: de technologie kwam eerst, de regulering volgde. Met eIDAS, PSD2 en nu eIDAS2 is de Europese Unie verschoven van inhalen, naar actief de toekomst vormgeven. Dat is een wezenlijke verschuiving, waar iedereen in het ecosysteem baat bij heeft.
3. Het gesprek verschoof.
Het technische bewijs is allang geleverd. Dat bewezen we zelf toen we in 2013 een van de identiteitsproviders werden voor het Britse GOV.UK Verify-programma, waar we meer dan 9,6 miljoen burgers verifieerden. En in 2020, toen de vraag naar digitale identiteiten van de ene op de andere dag explodeerde, ging ons platform van zo'n 8.000 verificaties per dag naar meer dan 150.000. De vragen van vandaag gaan over interoperabiliteit, inclusie en governance. Hoe zorgen we dat een digitale identiteit die in Nederland is uitgegeven, ook in Portugal wordt erkend en vertrouwd? Hoe zorgen we dat mensen die minder digitaal vaardig zijn niet achterblijven? Dat zijn misschien nog wel moeilijkere vragen dan de technische waarmee we begonnen.
Wat de volgende fase van ons vraagt
De European Digital Identity Wallet wordt het bepalende infrastructuurproject voor onze sector in de komende jaren. Het is niet zomaar een nieuw product of een nieuwe verordening. Het is een fundamentele verandering in hoe identiteit werkt: van gecentraliseerde verificatie naar credentials die je zelf beheert, van eenmalige controles naar herbruikbaar en draagbaar bewijs.
Digidentity is hier vanaf het begin bij betrokken. In 2022 sloten we ons aan bij het EU Digital Wallet Consortium als partner en expert voor de grootschalige pilots. Dat werk bouwt rechtstreeks voort op onze eigen wallettechnologie, die teruggaat tot de virtuele smartcard die we in ons eerste jaar patenteerden. Voor bedrijven als het onze verandert de wallet de rol die we spelen. We verifiëren niet alleen meer identiteiten namens organisaties. We helpen het vertrouwensraamwerk te bouwen dat het hele systeem laat werken: credentials uitgeven, zorgen dat ze aan de juiste zekerheidsniveaus voldoen, en de ervaring zo eenvoudig maken dat mensen het ook daadwerkelijk willen gebruiken.
Dat vraagt een mate van zorgvuldigheid en verantwoordelijkheid die verder gaat dan waar de meeste technologiebedrijven aan gewend zijn. Als je onderdeel bent van de vertrouwensinfrastructuur, heeft elke beslissing over architectuur, beveiliging en gebruikerservaring gevolgen die door het hele ecosysteem doorwerken.
De volgende 18 jaar
Digidentity heeft 18 jaar lang vertrouwen opgebouwd, verificatie voor verificatie. Van een klein team dat DigiD ontwikkelde tot een bezoek aan 10 Downing Street, tot het onderzoek dat we meeschreven voor het U.S. Department of Homeland Security over identiteitsverificatie op afstand, en de EU Digital Wallet-pilots: we hebben gewerkt met overheden, gereguleerde sectoren en miljoenen mensen in heel Europa en daarbuiten. We hebben deze sector zien groeien van een niche tot kritieke infrastructuur, en we zijn trots op de rol die we daarin hebben gespeeld.
Er tekent zich alweer een nieuwe grens af. We betreden het tijdperk van AI-agents: software die namens ons handelt, beslissingen neemt en transacties uitvoert op een schaal die geen mens kan evenaren. Dat roept een vraag op die wij als geen ander kunnen beantwoorden: wie is echt, en wie is een agent? Onderscheiden of je met een mens of een AI te maken hebt, wordt in rap tempo een van de belangrijkste vertrouwensvraagstukken van deze tijd. En agents hebben zelf ook een identiteit nodig: verifieerbaar, aanspreekbaar, en gekoppeld aan de persoon of organisatie namens wie ze handelen. Zowel mensen als hun agents een vertrouwde identiteit geven is precies het soort probleem waarvoor we Digidentity ooit zijn begonnen.
Vooruitkijkend zijn we oprecht optimistisch. De uitdagingen zijn er, maar het momentum ook. De Europesche Digital Identity Wallet, sterkere regelgevende kaders en groeiende verwachtingen van mensen op het gebied van privacy en controle: het gaat allemaal de goede kant op.
Wij blijven doen wat we de afgelopen 18 jaar hebben gedaan: bouwen, verbeteren, en vertrouwen verdienen. Het beste moet nog komen.